Có hôm con làm đổ ly nước, ta thấy chẳng sao, lấy khăn lau là xong. Có hôm cũng ly nước ấy, ta lại quát to đến mức chính mình cũng giật mình. Chuyện bên ngoài giống nhau, chỉ có lòng mình là khác. Bài viết này nói về sự an vui: an vui là gì, nó hiện ra thế nào trong những việc rất nhỏ hằng ngày, và làm sao để nuôi dưỡng nó.
An vui là gì?
An vui không phải lúc nào cũng cười, cũng không phải không bao giờ buồn hay giận. An vui là khi lòng mình đủ yên để nhìn mọi việc đúng với kích thước của nó: chuyện nhỏ thấy nhỏ, điều tốt thấy được, cái đang có biết trân trọng.
Nói gọn hơn, an vui là khi bạn biết mình đang nghe, đang thấy, đang nói, đang biết, mà không để lòng bị cuốn theo tham muốn và tưởng tượng về tiền bạc, vẻ ngoài, danh tiếng, ăn uống hay nghỉ ngơi. An vui ở tầng sâu nhất của lòng, cùng với bao dung và trân trọng biết ơn tạo thành ba nguồn năng lượng bảo hộ đời sống bên trong.
Ngược lại, khi lòng thiếu an vui, ta giống như đeo một cặp kính xám. Nhìn đâu cũng thấy thiếu, thấy sai, thấy người khác có vấn đề. Con cái, vợ chồng, hàng xóm, nhân viên, ai cũng làm mình khó chịu. Thật ra, phần lớn sự khó chịu ấy đến từ bên trong chứ không hẳn từ họ.
Sáu cặp hình dưới đây là cùng một người, cùng một hoàn cảnh. Bên trái là khi lòng thiếu an vui, bên phải là khi lòng an vui. Bạn thử xem mình hay ở bên nào nhé.
1. Chuyện nhỏ để nhỏ thôi

Khi trong lòng đã có sẵn bực dọc, một ly nước đổ là đủ để mọi thứ trào ra. Đứa trẻ không hiểu vì sao mẹ giận đến vậy, chỉ biết sợ. Khi lòng an vui, ly nước đổ chỉ là ly nước đổ. Lau đi, nhắc con cẩn thận hơn, rồi thôi.
Thử ngay: lần tới khi thấy mình sắp nổi nóng, tự hỏi “Một tuần nữa chuyện này còn quan trọng không?”. Đọc thêm: Vì sao mình hay nổi nóng vì chuyện nhỏ?
2. Nhìn thấy điều tốt ở người khác

Kể chuyện xấu của người khác cho ta cảm giác mình hơn họ một chút. Nhưng cảm giác ấy qua nhanh, chỉ để lại không khí nặng nề, và người nghe cũng dè chừng ta hơn. Người có lòng an vui vẫn thấy cái chưa hay của người khác, nhưng không cần đem đi kể. Họ chọn nhìn và nói về điều tốt.
Thử ngay: hôm nay kể với ai đó một điều tốt bạn thấy ở một người hàng xóm hay đồng nghiệp.
3. Trân trọng nỗ lực của con

Cùng một bài 7 điểm, có thể thấy 3 điểm bị mất, cũng có thể thấy 7 điểm con đã giành được. Đứa trẻ được trân trọng nỗ lực sẽ muốn học tiếp. Đứa trẻ chỉ nghe về chỗ sai sẽ dần sợ đưa bài cho cha mẹ xem.
Thử ngay: trước khi chỉ ra chỗ sai, nói một câu về điều con đã làm được.
4. Biết ơn những điều nhỏ
Khi lòng thiếu an vui, người bên cạnh làm gì cũng thấy chưa đủ: về muộn, mua thiếu, nói chưa đúng ý. Khi lòng an vui, ta thấy được việc người ấy đã đi làm cả ngày, vẫn nhớ ghé chợ mua đồ cho nhà. Lòng biết ơn không làm cho người khác hoàn hảo hơn, nhưng làm cho mình nhìn thấy họ rõ hơn.

Thử ngay: mỗi tối nói với người thân một điều nhỏ mình biết ơn ở họ trong ngày.
5. Xây dựng nhẹ nhàng, bao dung

Khi lòng thiếu an vui, ta chỉ nhìn thấy cái sai của người khác, rồi bực bội, quát mắng. Người bị quát thì sợ, và lần sau dễ giấu lỗi hơn là làm tốt hơn.
Cần phân biệt “xây dựng” với “góp ý”. Góp ý là khi ta đã thấy lỗi của ai đó và muốn góp một ý để họ sửa phần sai đó. Xây dựng thì khác: ta không nhìn vào lỗi của họ, mà chỉ nhìn thấy những điều tốt đẹp họ đang có, rồi muốn xây dựng thêm vào để điều tốt đẹp ấy càng tốt đẹp hơn. Người được xây dựng cảm thấy mình được tin tưởng, nên tự muốn làm tốt hơn nữa.
Bao dung cũng vậy: nhìn người khác bằng những gì tốt đẹp ở họ và nhớ rằng ai cũng đang lớn lên từng ngày. Bài Bao dung không phải là đồng ý với tất cả nói rõ hơn về điều này.
Thử ngay: khi làm việc cùng ai đó, hãy nói điều tốt bạn thấy ở họ trước, rồi xây dựng thêm vào, chẳng hạn: “Em xếp hàng gọn gàng lắm, mình xếp thêm theo màu nữa thì kệ sẽ càng đẹp.”
6. Trân trọng những gì đang có

Mâm cơm giống hệt nhau: bát canh, đĩa rau, con cá. Một bên thấy đạm bạc, thiếu thốn. Một bên thấy cả nhà còn đủ đầy, được ngồi cùng nhau. Cảm giác thiếu thốn thường không đến từ việc thiếu đồ vật, mà từ việc quên nhìn những gì mình đang có.
Thử ngay: mỗi tối ghi lại một điều nhỏ đáng trân trọng trong ngày. Bài 5 phút cuối ngày để nhìn lại chính mình có gợi ý cách làm.
Bảng nhìn nhanh: thiếu an vui và an vui
| Khi lòng thiếu an vui | Khi lòng an vui |
|---|---|
| Chuyện nhỏ hóa thành chuyện lớn | Chuyện nhỏ để nhỏ thôi |
| Thấy ai cũng có chuyện để chê | Nhìn thấy điều tốt ở người khác |
| Chỉ thấy chỗ chưa tốt | Trân trọng nỗ lực |
| Cái gì cũng không vừa ý | Biết ơn những điều nhỏ |
| Bực bội với mọi người | Xây dựng nhẹ nhàng, bao dung |
| Luôn thấy mình thiếu thốn | Trân trọng những gì đang có |
Làm sao để nuôi dưỡng lòng an vui?
- Dừng một nhịp trước khi phản ứng. Hít một hơi, để cảm xúc qua đi rồi mới nói. Xem thêm Quan sát cảm xúc trước khi phản ứng.
- Bớt kỳ vọng người khác phải theo ý mình. Phần lớn bực bội đến từ khoảng cách giữa điều mình muốn và điều đang xảy ra.
- Tập nhìn điều tốt mỗi ngày. Không phải để tự ép mình vui, mà để đôi mắt quen thấy cả hai mặt.
- Nói lời biết ơn thành tiếng. Với con, với vợ chồng, với người làm cùng.
- Chăm sóc cơ thể. Ngủ đủ, ăn đúng bữa, đi bộ một chút. Người mệt mỏi rất khó an vui.
Lòng bạn đang nghiêng về bên nào? Trắc nghiệm tâm lý của Bản Đồ Nội Tâm giúp bạn nhìn rõ những lúc mình hay nóng giận, hay nghi ngờ, hay giữ ý mình, để biết nên bắt đầu thay đổi từ đâu.
Khi nào không chỉ là thiếu an vui? Nếu cảm giác chán nản, cáu gắt, mất hứng thú kéo dài gần như mỗi ngày từ hai tuần trở lên, kèm mất ngủ, mệt mỏi, khó tập trung, đó có thể là dấu hiệu trầm cảm chứ không phải tính xấu. Hãy đọc Biểu hiện trầm cảm, tự kiểm tra bằng trắc nghiệm PHQ-9 và tìm gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Câu hỏi thường gặp
An vui có phải là lúc nào cũng vui vẻ không?
Không. Người an vui vẫn có lúc buồn, lúc giận. Khác ở chỗ cảm xúc ấy đến rồi đi, không kéo dài và không làm họ nhìn mọi thứ thành tiêu cực. Người an vui không dính mắc vào cảm xúc hay bị tính cách chi phối.
Thiếu an vui có phải là trầm cảm không?
Không hẳn. Ai cũng có những giai đoạn thiếu an vui. Trầm cảm là một bệnh, khi các dấu hiệu kéo dài từ hai tuần trở lên và ảnh hưởng rõ đến cuộc sống. Nếu bạn lo lắng, hãy đọc bài Biểu hiện trầm cảm và gặp chuyên gia.
Bắt đầu nuôi dưỡng an vui từ đâu là dễ nhất?
Từ một việc rất nhỏ: mỗi tối nghĩ đến một điều đáng trân trọng trong ngày, hoặc nói một lời biết ơn với người thân. Làm đều đặn quan trọng hơn làm nhiều.
Bình luận 0