Kiến thức / Nội tâm

Chán nản, mệt mỏi, không muốn làm gì: vì sao và bắt đầu lại từ đâu?

Sáng thức dậy đã thấy mệt, việc gì cũng không muốn bắt tay vào. Chán nản không phải do bạn lười. Đó là tín hiệu lòng đang thiếu ánh sáng và cần được chăm sóc.

Có những ngày vừa mở mắt đã thấy mệt. Việc nhà chất đống, tin nhắn chưa trả lời, mà mình chỉ muốn nằm yên. Ai đó bảo “lười thì có”, và mình lại càng thấy tệ hơn. Thật ra, chán nản, mệt mỏi, không muốn làm gì hiếm khi là lười. Đó thường là tín hiệu cơ thể và tâm trí đang cạn năng lượng, giống như căn phòng đã lâu không mở cửa đón nắng.

Vì sao mình chán nản và mệt mỏi?

  • Thiếu ngủ, ngủ không sâu. Ngủ ít hay thức khuya nhiều tuần liền làm tâm trạng chùng xuống rất nhanh.
  • Căng thẳng kéo dài. Công việc, tiền bạc, chuyện gia đình ôm mãi trong lòng làm cạn sức.
  • Sống thiếu ý nghĩa. Ngày nào cũng lặp lại, không thấy mình đang vun đắp điều gì.
  • Thói quen nhìn cái thiếu. Lúc nào cũng thấy chưa đủ, chưa vừa ý, lòng sẽ mỏi mệt dù thân không làm gì nhiều.
  • Cơ thể có vấn đề. Thiếu máu, bệnh tuyến giáp, thiếu vitamin cũng gây mệt kéo dài, nên cần khám sức khỏe khi mệt không rõ lý do.
  • Trầm cảm. Khi chán nản, mất hứng thú kéo dài gần như mỗi ngày từ hai tuần trở lên, kèm khó ngủ, khó tập trung, thấy mình vô dụng, đó có thể là trầm cảm.
Người cha mệt mỏi trên ghế sofa được con trai kéo tay ra ngoài nắng
Khi lòng mỏi mệt, đôi khi chỉ cần một bàn tay nhỏ kéo mình ra ngoài nắng.

Chán nản thông thường hay trầm cảm?

Chán nản thông thường Có thể là trầm cảm
Thời gian Vài ngày, có lý do rõ Gần như mỗi ngày, từ hai tuần trở lên
Hứng thú Vẫn vui khi gặp điều mình thích Không còn thấy vui với điều từng thích
Sau khi nghỉ ngơi Khỏe lại Nghỉ rồi vẫn mệt
Cách nhìn mình Bình thường Thấy mình vô dụng, có lỗi, là gánh nặng

Nếu bạn thấy mình nghiêng về cột bên phải, hãy làm trắc nghiệm PHQ-9 và đọc Biểu hiện trầm cảm.

Đừng chờ có hứng mới làm

Khi mệt, ta thường nghĩ: “đợi có hứng rồi làm”. Nhưng hứng thú thường đến sau khi bắt tay vào, không phải trước. Các chuyên gia gọi đây là “kích hoạt hành vi”: làm lại từng việc nhỏ có ý nghĩa, dù lúc đầu chưa thấy vui, để cảm xúc dần theo kịp. Đây cũng là một phương pháp được dùng trong điều trị trầm cảm.

Đưa ánh sáng vào, từng chút một

Bóng tối trong phòng không đuổi đi được bằng cách la mắng nó. Chỉ cần mở cửa, nắng sẽ tự vào. Sự mỏi mệt trong lòng cũng vậy, đó là Nguyên lý Ánh sáng. Thay vì tự trách “sao mình lười thế”, hãy đưa vào những tia sáng nhỏ:

  1. Một việc nhỏ nhất. Không phải “dọn nhà”, chỉ “gấp năm cái áo”. Làm xong là một tia sáng.
  2. Mười phút nắng sớm. Đi bộ quanh nhà, để cơ thể nhận ánh sáng thật.
  3. Một người để kết nối. Gọi cho mẹ, nhắn cho bạn cũ. Mệt mỏi muốn ta thu mình, kết nối là đi ngược lại.
  4. Một điều trân trọng. Tối nay ghi lại một điều tốt đẹp đã đến trong ngày, dù nhỏ đến đâu.
  5. Một lời biết ơn. Biết ơn người nấu bữa cơm, biết ơn đôi chân vẫn đưa mình đi. Lòng biết ơn làm ta thấy mình đang có nhiều hơn mình nghĩ.

Mỗi việc nhỏ như vậy giống một ngọn nến. Một ngọn chưa đủ sáng cả phòng, nhưng ngày nào cũng thắp, căn phòng sẽ ấm dần lên. Bài Đưa ánh sáng vào thay vì xua bóng tối nói rõ hơn về cách sống an vui, trân trọng và biết ơn.

Hiểu mình để biết nên bắt đầu từ đâu. Trắc nghiệm tâm lý của Bản Đồ Nội Tâm giúp bạn nhìn rõ điều gì đang làm mình hao năng lượng nhất.

Làm trắc nghiệm tâm lý →

Câu hỏi thường gặp

Mệt mỏi chán nản kéo dài bao lâu thì nên đi khám?

Nếu kéo dài gần như mỗi ngày từ hai tuần trở lên, hoặc ảnh hưởng rõ đến công việc, gia đình, hãy gặp bác sĩ để kiểm tra cả sức khỏe thể chất và tinh thần.

Ngủ nhiều có hết mệt không?

Ngủ đủ và đều giờ thì giúp, nhưng ngủ quá nhiều có khi làm mệt hơn. Dậy cùng một giờ mỗi sáng và ra nắng sớm thường hiệu quả hơn nằm thêm.

Có nên ép mình làm thật nhiều việc để quên mệt?

Không nên. Hãy bắt đầu bằng việc rất nhỏ và nhẹ nhàng với chính mình. Đều đặn quan trọng hơn nhiều.

Nguồn tham khảo: WHO – Depressive disorder (depression).

Tiếp tục hành trình hiểu mình

20 câu hỏi, khoảng 4–6 phút. Không cần đăng nhập.

Làm Trắc nghiệm nội tâm →
BÌNH LUẬN

Bình luận 0