Hãy tưởng tượng bạn bước vào một căn phòng tối. Bạn có thể lấy chổi quét, lấy quạt thổi, la mắng bóng tối suốt đêm, nó vẫn ở đó. Nhưng chỉ cần bật một công tắc, bóng tối biến mất trong tích tắc. Không phải vì bạn thắng được nó, mà vì bóng tối vốn chỉ là chỗ ánh sáng chưa tới.
Đời sống bên trong cũng vậy. Bài viết này nói về một cách sống giản dị: thay vì ngày ngày chiến đấu với mệt mỏi, u buồn, cáu bẳn, ta đưa vào sự an vui, lòng trân trọng và lòng biết ơn. Khi ánh sáng đủ đầy, bóng tối tự lùi đi.
Nguyên lý Ánh sáng: có mặt trời thì không có bóng đêm
Mọi thứ trong đời đều có hai mặt: sáng và tối, nóng và lạnh, mặt trời và mặt trăng. Hai mặt ấy không cùng chiếm một chỗ trong một lúc. Khi mặt trời lên, đêm tự qua. Khi lò sưởi ấm, cái lạnh tự lui.
Lòng người cũng có hai mặt. Một mặt là thiếu an vui: thấy thiếu, thấy chưa đủ, thấy ai cũng có vấn đề, chuyện nhỏ hóa lớn. Mặt kia là an vui: thấy đủ, thấy điều tốt, biết trân trọng, biết ơn. Ta thường dồn hết sức để sửa mặt tối: bớt cáu, bớt buồn, bớt nghĩ. Nhưng càng chăm chăm vào bóng tối, ta càng nhìn thấy nó rõ hơn.
Cách nhẹ nhàng hơn là nuôi mặt sáng. Một giờ sống trong biết ơn là một giờ không còn chỗ cho than phiền. Một lần trân trọng nỗ lực của con là một lần không chê trách. Ánh sáng càng nhiều, chỗ cho bóng tối càng ít.

Ba nguồn sáng của đời sống bên trong: Tâm, Tánh, Tình
Đời sống bên trong có nhiều lớp. Ba nguồn năng lượng bảo hộ ứng với ba lớp ấy: an vui ở Tâm, bao dung ở Tánh và trân trọng biết ơn ở Tình.
1. An vui (ở Tâm)
An vui là lòng đủ yên để nhìn mọi việc đúng với kích thước của nó. Người an vui vẫn có lúc buồn, lúc giận, nhưng cảm xúc đến rồi đi, không dính mắc, không bị tính cách chi phối. Bài An vui là gì? có sáu hình ảnh so sánh rất dễ nhận ra.
Thực hành an vui rất giản dị: biết mình đang nghe, đang thấy, đang nói, đang biết. Khi tham muốn và tưởng tượng được buông xuống, lòng tự yên. Năng lượng an vui xóa tan đau khổ.
2. Bao dung (ở Tánh)
Bao dung là thấy lỗi của người khác nhưng không nhập lỗi ấy vào lòng mình; tôn trọng, thấu hiểu và chấp nhận sự khác biệt trong một giới hạn nhất định. Năng lượng bao dung xóa tan sân hận. Bao dung không phải dung túng: việc sai vẫn được hướng dẫn lại, chỉ là mình không ghim hình ảnh xấu về con người. Đọc thêm Bao dung không phải là đồng ý với tất cả.
3. Trân trọng biết ơn (ở Tình)
Trân trọng là nhìn thấy giá trị của những gì đang có: bữa cơm nóng, mái nhà, người thân còn bên cạnh, cơ thể còn khỏe. Phần lớn cảm giác thiếu thốn không đến từ việc thiếu đồ vật, mà từ việc quên nhìn những gì đang ở ngay trước mắt.
Biết ơn là trân trọng mà hướng về người khác và về cuộc sống: biết ơn cha mẹ, biết ơn người bạn đời, biết ơn người đã giúp mình, biết ơn cả những thử thách đã cho mình lớn lên. Nghiên cứu của Emmons và McCullough (2003) cho thấy những người thường xuyên ghi lại điều mình biết ơn cảm thấy đời sống tích cực và lạc quan hơn so với những người chỉ ghi lại chuyện phiền lòng.
Lòng biết ơn được giữ khi sự hiển nhiên không tồn tại. Có câu chuyện về một người ngày nào cũng cho người ăn xin mười nghìn đồng. Những ngày đầu, người ăn xin cảm động rơi nước mắt. Đến ngày thứ ba mươi, ông đứng chờ sẵn như một lẽ đương nhiên. Ngày thứ ba mươi mốt, người kia không mang tiền lẻ, và người ăn xin quay ra mắng chửi. Khi điều được cho trở thành “khoản nợ hiển nhiên”, lòng biết ơn biến mất và oán trách thế chỗ.
Vì vậy hãy nhớ: điều người khác làm cho mình là vì tình nghĩa, không phải bổn phận; điều mình làm cho người khác là điều nên làm. Năng lượng trân trọng biết ơn xóa tan oán trách và giữ gìn những gì mình đang có.
Khi ánh sáng vào, điều gì tự biến mất?
| Bóng tối | Ánh sáng đưa vào |
|---|---|
| Chuyện nhỏ hóa thành chuyện lớn | An vui: chuyện nhỏ để nhỏ thôi |
| Thấy ai cũng có vấn đề | Trân trọng: nhìn thấy điều tốt ở người khác |
| Bực bội, nóng giận | Bao dung: xây dựng nhẹ nhàng |
| Luôn thấy mình thiếu thốn | Biết ơn những gì đang có |
| Mệt mỏi, chán nản | Một việc nhỏ có ý nghĩa, một tia nắng sớm |
| Kể chuyện xấu của người khác | Kể điều tốt mình thấy ở người khác |
Khi nghịch cảnh đến: công thức 3–2–1
Ba nguồn sáng trên dùng theo thứ tự khi gặp chuyện lớn như thất bại, mất mát hay bị hiểu lầm:
- Bước 1, an vui (biết và đón nhận): dừng phản ứng vội, biết mình đang nghe, đang thấy, hít thở và đón nhận sự việc bằng sự tĩnh lặng.
- Bước 2, bao dung (không oán trách con người): nhớ rằng cội nguồn cuộc sống bắt đầu từ chính mình, nhưng không phải lỗi do mình. Không đổ lỗi cho người mang chuyện đến, cũng không tự dằn vặt.
- Bước 3, trân trọng biết ơn (rút ra bài học): tìm bài học, điều tâm đắc, điều ngộ ra sau chuyện ấy. Không cần biết ơn nghịch cảnh, chỉ cần trân trọng biết ơn bài học giúp mình trưởng thành.
Khi bài học đã rõ, mình không còn phản ứng với chuyện tương tự theo cách cũ nữa.
Thắp đèn mỗi ngày: 7 việc nhỏ
- Sáng thức dậy, nghĩ một điều biết ơn trước khi cầm điện thoại.
- Ra nắng sớm vài phút. Ánh sáng thật cũng nuôi ánh sáng trong lòng.
- Nói một lời biết ơn thành tiếng với người trong nhà.
- Khen một nỗ lực cụ thể của con, của đồng nghiệp: “Em làm phần này kỹ lắm.”
- Khi sắp cáu, dừng một nhịp, tự hỏi: “Một tuần nữa chuyện này còn quan trọng không?”
- Kể một điều tốt về ai đó thay vì kể chuyện chưa hay của họ.
- Tối trước khi ngủ, ghi ba điều đáng trân trọng trong ngày. Bài 5 phút cuối ngày để nhìn lại chính mình có gợi ý cách ghi.
Đừng đợi có hứng mới làm. Cứ thắp từng ngọn nhỏ, đều đặn mỗi ngày. Một tuần, một tháng sau, bạn sẽ thấy căn phòng bên trong đã ấm hơn nhiều.
Khi bóng tối quá dày: ánh sáng cũng có tên là sự giúp đỡ
Có những lúc bóng tối không phải chỉ là một ngày buồn, mà là trầm cảm: buồn chán, mất hứng thú, mất ngủ, thấy mình vô dụng kéo dài từ hai tuần trở lên. Khi đó, bác sĩ, chuyên gia tâm lý, người thân ngồi bên cạnh chính là những ngọn đèn lớn. Nhận sự giúp đỡ là mở cửa cho ánh sáng vào. Lòng biết ơn và an vui sẽ đi cùng quá trình hồi phục, giúp ánh sáng ở lại lâu hơn.
Đọc thêm: Trầm cảm là gì?, Biểu hiện trầm cảm, Cách vượt qua trầm cảm.
Nếu bạn đang có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy gọi ngay 115, đường dây Ngày Mai 096 306 1414 hoặc HOPE 0865 044 400. Bạn xứng đáng được giúp đỡ.
Ánh sáng trong bạn đang ở mức nào? Trắc nghiệm tâm lý của Bản Đồ Nội Tâm giúp bạn nhìn ra những góc đang thiếu sáng, để biết nên thắp đèn ở đâu trước.
Câu hỏi thường gặp
Sống biết ơn có phải là chấp nhận mọi thứ, không cần thay đổi?
Không. Biết ơn giúp lòng sáng và vững, từ đó ta thay đổi điều cần thay đổi một cách bình tĩnh hơn, thay vì từ sự bực bội.
Lúc đang buồn mà bảo phải biết ơn thì có gượng ép không?
Không cần gượng ép. Bắt đầu từ điều rất nhỏ và có thật: cốc nước ấm, một tin nhắn hỏi thăm. Ánh sáng nhỏ vẫn là ánh sáng.
Biết ơn có chữa được trầm cảm không?
Lòng biết ơn hỗ trợ tốt cho tinh thần, nhưng không thay được điều trị khi đã bị trầm cảm. Hãy để bác sĩ, chuyên gia đồng hành, và nuôi dưỡng lòng biết ơn song song.
Nguồn tham khảo: Emmons, R. A. & McCullough, M. E. (2003), Counting blessings versus burdens, Journal of Personality and Social Psychology.
Bình luận 0